تعتبر دولة قطر شبه جزيرة، وتمثل تفرع من شبه الجزيرة العربية الشرقية. تبلغ مساحتها 11581 كم مربع، وبساحل يبلغ طوله 56 كم، وبحدود برية يبلغ طولها 60 كم مع المملكة العربية السعودية وبحدود بحرية في الخليج العربي مع البحرين وإيران والإمارات العربية المتحدة.
من الناحية المناخية، تُعرّف قطر بأنها صحراء حارة شديدة الجفاف كما يبين مؤشر الجفاف فيها البالغ 0.03. وهذه النتيجة هي من 1 كحد أقصى، تشير إلى انخفاض هطول الأمطار (76.3 مم سنويًا) وإرتفاع معدلات التبخر (6 مم في المتوسط يوميًا) ، بالإضافة إلى درجات حرارة عالية يمكن أن تصل إلى أكثر من 50 درجة مئوية في فصل الصيف. كذلك تسهم عواصف الشمال الرملية في إرتفاع معدلات التبخر. وهناك خاصية أُخرى تميز هذه البلد الصحراوية، إذ يصل الإشعاع الأُفقي العالمي إلى مستوى مرتفع بإجمالي سنوي قدره 2020 كيلو واط / متر مربع، مقارنة بـ 1000 كيلو واط / م2 في شمال الدنمارك على سبيل المثال. وبشكل عام، يتم تقسيم البلاد من حيث معدل هطول الأمطار والإشعاع الأفقي العالمي إلى منطقتين: شمالية وجنوبية، حيث تكون أعلى في الشمال، في حين أن سلسلة التلال الصخرية على طول الخط القطري لدولة قطر تقسم البلاد إلى الشرق والغرب. ومن الناحية الجيولوجية، تعتبر قطر، شأنها شأن جميع الصحارى العربية، على أنها نوع من أرصفة الكاربونات الدرعية، حيث تحيط بجبالها القديمة أو تلالها سهول منجرفة منحدرة ورمال حملتها الرياح. يعد التركيب الجيولوجي أحد المحددات المهمة جدًا لأشكال الأرض أو النظم البيئية التي تتشكل على سطح الأرض وترسم المشهد الطبيعي بإستخدام لوح من الألوان السوداء والبنية والأبيض والأخضر والأصفر وحتى الوردي والأرجواني. في المقابل، يأوي كل نظام بيئي مجتمعًا متميزًا من الكائنات الحية المهاجرة أو المقيمة، والتي تتشارك في مجموعة من التكيفات السلوكية والفسيولوجية من أجل الحياة في الصحراء المتقلبة. وبشكل عام ، تتبع الحياة الأمطار، مما يعطي الصحراء مظهرًا مختلفًا تمامًا مع المساحات الخضراء المزدهرة والنشاط الصاخب لحديثي الولادة في فصل الشتاء، وبالنقيض مع تشققات الأرض بنية اللون والنشاط النهاري المحدود في فصل الصيف.
وعلى مقطع من شرق قطر الممتد غربًا، تُتاخم الكثبان الرملية الساحل، متبوعة بسلسلة من المناطق الصحراوية الصخرية المرتفعة بالتناوب مع الأودية المنخفضة (الوديان) والروضات والجويات التي تنتهي بتلال صخرية تحاذي الساحل نحو الغرب. وبالطبع، فحدود هذه النظم البيئية ليست محددة بشكل مباشر، ويمكن مشاهدة أنماط مختلفة حسب الموقع.
© Chatziefthimiou AD. 2019. Terrestrial Environment. Qatar e-Nature.
المصادر: Batanouny KH, 1981 Whitford W, 2001 Edgell HS, 2006 Norton J et al, 2008 Leblanc J, 2013
Merops persicus
Merops apiaster
Turdus merula
Sylvia atricapilla
Luscinia svecica
Pycnonotus cafer
Pycnonotus leucotis
Emberiza melanocephala
Emberiza calandra
Emberiza caesia
Emberiza (cineracea )semenowi
Emberiza hortulana
Emberiza rustica
Emberiza striolata
Emberiza cineracea
Chlamydotis macqueenii
Pernis apivorus
Buteo rufinus
Buteo buteo vulpinus
Fringilla coelebs
Phylloscopus collybita
Cursorius cursor
Grus grus
Corvus splendens
Cuculus canorus
Clamator glandarius
Oxylophus jacobinus
Streptopelia decaocto
Streptopelia turtur
Spilopelia senegalensis
Oena capensis
Columba livia
Aquila pennata
Aquila heliaca
Aquila clanga
Circaetus gallicus
Aquila nipalensis
Bubulacus ibis
Egrets and Heronsta alba
Falco amurensis
Falco (penegrinus) pelegrinoides
Falco biarmicus
Falco peregrinus
Falco cherrug
Falco concolor
Rodospiza obsoleta
Bucanetes githagineus
Ficedula parva
Ficedula semitorquata
Muscicapa striata
Francolinus pondicerianus
Anser anser
Circus cyaneus
Circus pygargus
Circus macrourus
Circus aeruginosus
Falco subbuteo
Upupa epops
Alaemon alaudipes
Hypocolius ampelinus
Threskiornis aethiopicus
Plegadis falcinellus
Falco tinnunculus
Falco naumanni
Milvus (migrans) lineatus
Elanus caeruleus
Milvus migrans
Eudynamys scolopaceus
Ammomanes cincturus
Melanocorypha bimaculata
Galerida cristata
Ammomanes deserti
Calandrella branchdatyla
Callendrella rufescens
Anas platyrhynchos
Delichon urbicum
Ptyonoprogne rupestris
Ptyonoprogne (fuligula) obsolete
Riparia riparia
Falco columbarius
Gallinula chloropus
Acridotheres tristis
Luscinia megarhynchos
Lucinia (megarhynchos) golzii
Luscinia luscinia
Caprimulgus aegyptius
Caprimulgus europaeus
Oriolus oriolus
Pandion haliaetus
Struthio camelus camelus
Turdus torquatus
Tyto alba
Otus scops
Athene noctua
Asio otus
Otus brucei
Bubo ascalaphus
Asio flammeus
Psittacula eupatria
Psittacula krameri
Pavo cristatus
Recurvirostra avosetta
Anthus pratensis
Anthus cervinus
Anthus (novaeseelandiae) richardi
Anthus campestris
Anthus trivialis
Anthus spinoletta
Glareola nordmanni
Glareola pratincola
Prinia gracilis
Coturnix coturnix
Phoenicurus ochruros
Phoenicurus phoenicurus
Phoenicurus erythronotus
Acrocephalus scripaceus
Cercotrichas podobe
Erithacus rubecula
Cercotrichas galactotes
Irania gutturalis
Carpospiza brachydactyla
Coracias garrulus
Coracias benghalensis
Carpodacus erythrinus
Pterocles exustus
Lanius vittatus
Lanius isabellinus
Lanius minor
Lanius nubicus
Lanius collurio
Lanius meridionalis
Lanius (meridionalis)pallidirostris
Lanius (isabellinus) phoenicuroides
Lanius senator
Lanchura malabarica
Carduelis spinus
Alauda arvensis
Gallinago gallinago
Lymnocryptes minimus
Passer domesticus
Passer hispaniolensis
Gymnoris xanthocollis
Eremopterix nigriceps
Accipiter nisus
Accipiter brevipes
Sturnus vulgaris
Pastor roseus
Saxicola rubicola
Saxicola caprata
Saxicola maurus
Ciconia nigra
Ciconia ciconia
Mycteria ibis
Hirundo rustica
Cecropis daurica
Tachymarptis melba
Apus apus
Apus pallidus
Turdus atrogularis
Monticola solitarius
Turdus ruficollis
Monticola saxatilis
Turdus philomelos
Remiz pendulinus
Neophron percnopterus
Motacilla citreola
Motacilla cinerea
Motacilla alba
Motacilla flava
Sylvia nana
Sylvia nisoria
Acrocephalus stentoreus
Locustella naevia
Iduna pallida
Sylvia crassirostris
Sylvia barin
Acrocephalus arundinaceus
Phylloscopus humei
Hippolais icterina
Acrocephalus palustris
Sylvia mytacea
Acrocephalus agricola
Phylloscopus neglectus
Locustella lusciniodes
Acrocephalus schoenobaenus
Iduna rama
Hippolais languida
Phylloscopus trochilus
Phylloscopus sibilatrix
Phylloscopus inornatus
Ploceus manyar
Oenanthe deserti
Oenanthe (hispanica) melanoleuca
Oenanthe lugens
Oenanthe finschii
Oenanthe monacha
Oenanthe albonigra
Oenanthe isabellina
Oenanthe xanthoprymna
Oenanthe oenanthe
Oenanthe pleschanka
Oenanthe chrysopygia
Oenanthe picata
Oenanthe leucopyga
Saxicola rubetra
Sylvia communis
Sylvia minula
Sylvia althaea
Sylvia curruca
Jynx torquilla
Parkinsonia aculeata
Ophioglossum polyphyllum
Taverniera spartea
Alhagi maurorum
Dipterygium glaucum
Poa annua
Senna occidentalis
Convolvulus glomeratus
Convolvulus arvensis
Vaccaria hispanica
Arnebia decumbens
Arnebia hispidissima
Schismus arabicus
Rhanterium epapposum
Calligonum comosum
Calotropis procera
Tamarix aucheriana
Vicia monantha
Hordeum vulgare
Hymenocarpos circinnatus
Asphodelus tenuifolius
Beta vulgaris
Oxalis pes-caprae
Cynodon dactylon
Parietaria alsinifolia
Cenchrus setigerus
Ammi majus
Rumex vesicarius
Stachytarphaeta angustifolia
Hyparrhenia hirta
Pennisetum divisum
Bromus madritensis
Dipcadi erythraeum
Plantago coronopus
Urtica urens
Gymnarrhena micrantha
Ricinus communis
Casuarina equisetifolia
Anagallis arvensis
Typha domingensis
Bromus scoparius
Stellaria media
Ziziphus spina-christi
Cleome brachycarpa
Cleome amblyocarpa
Cleome noeana
Flaveria trinervia
Sonchus
Conocarpus lancifolius
Galium tricornutum
Bassia eriophora
Digitaria sanguinalis
Oxalis corniculata
Glebionis coronaria
Parapholis incurva
Erodium laciniatum
Lasiurus scindicus
Monsonia nivea
Taverniera aegyptiaca
Traganum nudatum
Polycarpon tetraphyllum
Spergularia diandra
Polycarpaea spicata
Phoenix dactylifera
Bupleurum semicompositum
Mollugo cerviana
Scrophularia deserti
Lycium shawii
Stachytarphaeta angustifolia
Fagonia bruguieri
Anethum graveolens
Nerium oleander
Geranium molle
Sporobolus spicatus
Cichorium pumilum
Trigonella glabra
Matthiola longipetala
Blepharis ciliaris
Medicago sativa
Foeniculum vulgare
Fagonia tenuifolia
Ficus carica
Chloris barbata
Erigeron bonariensis
Pennisetum setaceum
Cenchrus ciliaris
Phyla nodiflora
Acacia nilotica
Lepidium sativum
Lotus halophilus
Bassia muricata
Prosopis cineraria
Chrysopogon plumulosus
Polygonum argyrocoleum
Mesembryanthemum nodiflorum
Herniaria hirsuta
Herniaria hemistemon
Arundo donax
Veronica cymbalaria
Koelpinia linearis
Matricaria aurea
Torilis nodosa
Aaronsohnia factorovskyi
Setaria viridis
Senecio vulgaris
Seetzenia lanata
Cucumis prophetarum
Plicosepalus acaciae
Aizoon canariense
Solanum villosum
Centropodia forsskaolii
Mercurialis annua
Euphorbia retusa
Astragalus annularis
Moltkiopsis ciliata
Orobanche ramosa
Chrysopogon gryllus
Cullen plicatum
Anabasis setifera
Indigofera intricata
Cuscuta pedicellata
Cuscuta chinensis
Cuscuta pentagona
Ochthochloa compressa
Melilotus albus
Melilotus indicus
Citrullus colocynthis
Calendula arvensis
Calendula tripterocarpa
Sclerocephalus arabicus
Tetraena qatarensis
Ifloga spicata
Launaea capitata
Picris aspleniodes
Lotus glinoides
Senna alexandrina
Lawsonia inermis
Dodonaea viscosa
Lotononis platycarpa
Tetraena simplex
Launaea nudicaulis
Andrachne telephioides
Aeluropus lagopoides
Cymbopogon commutatus
Dichanthium annulatum
Sisymbrium orientale
Indigofera oblongifolia
Glossonema varians
Aizoon hispanicum
Pallenis hierichuntica
Teucrium polium
Abutilon fruticosum
Laphangium luteoalbum
Sorghum halepense
Monsonia heliotropioides
Scorpiurus muricatus
Polycarpaea repens
Erodium glaucophyllum
Ziziphus nummularia
Chenopodium murale
Astragalus sieberi
Althaea ludwigii
Convolvulus cephalopodus
Astragalus corrugatus
Rumex dentatus
Malva nicaeensis
Cocculus pendulus
Forsskaolea tenacissima
Malva parviflora
Euphorbia arabica
Euphorbia peplus
Chamaesyce granulata
Euphorbia dracunculoides
Stellaria pallida
Atractylis carduus
Sisymbrium irio
Eragrostis barrelieri
Abutilon pannosum
Leptadenia pyrotechnica
Pluchea dioscoridis
Schismus barbatus
Convolvulus pilosellifolius
Cutandia memphitica
Prosopis juliflora
Echinochloa colona
Frankenia pulverulenta
Eclipta prostrata
Pulicaria undulata
Hordeum murinum
Hordeum murinum
Corchorus depressus
Corchorus olitorius
Reichardia tingitana
Centaurea sinaica
Medicago laciniata
Trigonella anguina
Trigonella anguina
Pulicaria gnaphalodes
Dactyloctenium aegyptium
Erucaria crassifolia
Aristida mutabilis
Stipagrostis obtusa
Bromus danthoniae
Amaranthus graecizans
Amaranthus hybridus
Amaranthus viridis
Rhynchosia minima
Emex spinosa
Urospermum picroides
Sonchus
Brachypodium distachyum
Portulaca oleracea
Haloxylon persicum
Carthamnus eriocephalus
Hippocrepis multisiliquosa
Hippocrepis unisiliquosa
Ochradenus baccatus
Filago desertorum
Polypogon monspeliensis
Plantago amplexicaulis
Plantago psyllium
Raphanus sativus
Heliotropium zeylanicum
Astragalus tribuloides
Salvadora persica
Heliotropium ramosissimum
Helianthemum kahiricum
Pulicaria sicula
Lepidium aucheri
Juncus rigidus
Salvia aegyptiaca
Phragmites australis
Oligomeris linifolia
Trifolium resupinatum
Linum strictum
Paronychia arabica
Anchusa hispida
Haloxylon salicornicum
Eruca vesicaria
Salsola villosa
Setaria verticillata
Lolium rigidum
Neurada procumbens
Datura innoxia
Launaea mucronata
Aristida adscensionis
Acacia ehrenbergiana
Mesembryanthemum cryptanthum
Chenopodium album
Acacia tortilis
Spergularia bocconei
Chamaesyce serpens
Cyperus laevigatus
Erucaria hispanica
Senna italica
Sesbania sesban
Ononis reclinata
Ononis sicula
Capparis spinosa
Zilla spinosa
Reseda arabica
Phalaris paradoxa
Tribulus arabicus
Artemisia inculta
Brassica tournefortii
Fagonia ovalifolia
Seidlitzia rosmarinus
Ephedra foliata
Avena sterilis
Fagonia indica
Ziziphus mauritiana
Sphenopus divaricatus
Solanum elaeagnifolium
Haplophyllum tuberculatum
Chloris virgata
Eremobium aegyptiacum
Cenchrus pennisetiformis
Sonchus tenerrimus
Phalaris minor
Eragrostis pilosa
Rumex cyprius
Oxalis debilis
Stipa capensis
Xanthium spinosum
Leptochloa fusca
Trigonella stellata
Eragrostis cilianensis
Phyllanthus niruri
Sorghum x drummondii
Lathyrus inconspicuus
Lepidium didymum
Stipagrostis ciliata
Chrozophora tinctoria
Chrozophora oblongifolia
Tamarix aphylla
Panicum turgidum
Sisymbrium erysimoides
Rostraria pumila
Zaleya pentandra
Silene arabica
Silene conica
Silene villosa
Brassica rapa
Aerva javanica
Schimpera arabica
Hippocrepis areolata
Anastatica hierochuntica
Carrichtera annua
Misopates orontium
Cistanche tubulosa
Enicostema verticillatum
Matricaria chamomilla
Corchorus trilocularis
Sonchus oleraceus
Sinapis arvensis
Physalis angulata
Aristida abnormis
Eragrostis ciliaris
Polygala erioptera
Paspalidium desertorum
Tripleurospermum auriculatum
Cleome noeana
Pentanema divaricatum
Coccinella (Spilota) undecimpunctata
Coccinella (Coccinella) septempunctata
Adesmia (Macradesmia) cancellata
Adesmia (Osteralis) khaliensis
Coranus aegyptius
Akis spinosa
Periplaneta Americana
Scymnus (Scymnus) nubilus
Cheirodes (Histiaea) asperulus
Labarrus Lividus
Gonocephalum (Gonocephalum) besnardi
Diplacodes lefbvrei
Junonia [= Precis] orithya
Cheirodes (Pseudanemia) brevicollis
Oxycara (Oxycara) buettikeri
Campalita olivieri
Poecilus (Ancholeus) wollastoni
Centorus (Centorus) csikii ssp. bagdadensis
Platypleura arabica
Phyllocnistis citrella
Lacon modestus
Clitobius (Clitobius) oblongiusculus
Colias croceus
Gonocephalum (Gonocephalum) consobrinum
Agrius convolvuli
Hallodapus costae
Utetheisa lotrix ssp. Lepida
Diaphania indica
Tropidopola Cylindrica
Apentanodes arabicus
Prionotheca coronata ssp. ovalis
Blaps kollarii
Oryctes (Rykanoryctes) elegans
Acherontia atropos
Dilamus (Dilamus) arabicus
Anthia duodecimguttata
Orthetrum Sabina
Scarabaeus (Scarabaeus) bannuensis
Leucinodes orboralis
Erodius (Eodirosis) sauditus
Eucymatodera senegalensis
Falsocatomulus euphraticus
Morphacris fasciata
Phaiogramma faustinata
Gryllus bimaculatus
Pyrrhocoris apterus
Blattella Germanica
Sphodromantis viridis
Chrysopela CF. Carnea
Spilostethus pandurus
Caryedon serratus
Gryllotalba gryllotalba
Oxycara (Symphoxycara) hansbremeri
Spoladea recurvalis
Musca domestica
Imatismus arabicus
Acrotylus insubricus
Julodis euphratica
Thriptera kraatzi
Alphitobius diaperinus
Dacus (Didacus) ciliatus
Jebusaea hammerschmidti
Iranobrium davatchii
Latheticus oryzae
Acrotylus longipes
Prodilamus mandli
Eremiaphila sp.
Microdera (Tentyrodera) marginata ssp. deserticola
Tenebrio molitor
Calliardia n. sp.
Stenohippus mundus
Myrmeleon hyalinus
Hybosorus illigeri
Blatta Orientalis
Vanessa [=Cynthia] cardui
Paraplatyope arabica ssp. arabica
Gonocephalum (Gonocephalum) patruele
Lampides boeticus
Penthicus (Penthicus) oblongopunctatus
Phtora apicilaevis
Pimelia (Pimelia) arabica
Anaphaeis aurota
Danaus (Anosia) chrysippus
Macrosiphum euphorbiae
Prochroma (Oxypistoma) bucculenta
Phaleria (Epiphaleria) prolixa
Gonocephalum (Gonocephalum) prolixum
Proscheimus arabicus
Pseudoseriscius griseovestis
Aiolopus puissanti
Mesostena (Mesostena) puncticollis
Opatroides punctulatus
Hyperops (Belutschistanops) pygmea ssp. arabica
Tentyrina palmeri ssp. thomasi
Rhynchophorus ferrugineus
Tribolium castaneum
Necrobia rufipes
Oryctes (Rykanoryctes) agamemnon ssp. arabicus
Cheirodes (Cheirodes) sardous
Autoserica insanabilis
Pentodon algerinum ssp. dispar
Scarites (Parallelomorphus) terricola ssp. Aethiopicus
Liorhyssus hyalinus
Algarobius prosopis
Gonocephalum (Gonocephalum) setulosum
Sitona (Sitona) ocellatus
Lixus pulverulentus
Nemausus sordidatus
Earias vittella
Mocis frugalis
Papilio demoleus
Acheta Domesticus
Hemianax ephippiger
Blepharopsis mendica
Calomera aulica
Myriochila (Myriochila) melancholica
Megacephala (Grammognatha) euphratica
Trachyderma parvicollis
Opatroides vicinus
Ammocleonus Aschabadensis
Hyles lineata
Zophosis (Septentriophosis) complanata
Oryx leucoryx
Gerbillus nanus
Rattus rattus
Rattus norvegicus
Camelus dromedarius
Gerbillus cheesmani
Lepus capensis
Paraechinus aethiopicus
Canis aureus
Otonycteris hemprichi
Mellivora capensis
Mus musculus
Jaculus jaculus
Taphozous nudiventris
Vulpes vulpes arabica
Vulpes rueppellii sabaea
Felis margarita harrisoni
Gazella subgutturosa marica
Meriones crassus
Asellia tridens
Felis silvestris
Psammophis schokari schokari
Cerastes gasperettii
Eryx jayakari
Stenodactylus arabicus
Phrynocephalus arabicus
Acanthodactylus opheodurus
Bunopus tuberculatus
Pristurus rupestris
Mesalina brevirostris
Spalerosophis diadema cliffordi
Eirenis coronella coronella
Lytorhynchus diadema
Walterinnesia aegyptia
Varanus griseus
Scincus mitranus
Rhamphotyphlops braminus
Trachylepis septemtaeniata
Pseudoceramodactylus khobarensis
Mesalina adramitana
Coluber ventromaculatus
Hemidactylus robustus
Malpolon moilensis
Stenodactylus doriae
Hemidactylus persicus
Cyrtopodion scabrum
Acanthodactylus schmidti
Echis carinatus sochureki
Stenodactylus slevini
Uromastyx aegyptia microlepis
Hemidactylus flaviviridis
Trapelus flavimaculatus
Diplometopon zarudnyi